តាមរយៈសិក្ខាសាលាថ្នាក់ខេត្ត អំពីការងារចូលរួមរៀប ចំផែនការប្រើប្រាស់ដីធ្លី ដែលបានប្រារព្វធ្វើឡើង នៅខេត្ត ឧត្តរមានជ័យកាលពីចុងឆ្នាំ ២០០៧ កន្លងមក បានបញ្ជាក់ឱ្យយល់ដឹង កាន់តែច្បាស់ថា ការងារនេះ វាជាគន្លឹះដ៍សំខាន់មួយរបស់រាជ រដ្ឋាភិបាលបច្ចុប្បន្ន ក្នុងកិច្ចការកំណែទម្រង់ដីធ្លី ដើម្បីទប់ស្កាត់ឬ អាច បញ្ចៀសបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធិភាពបំផុតនូវវិបត្តិអំពីដីធ្លី នៅកម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ន និងទៅអនាគត។ ជាមួយគ្នានោះដែរ អង្គសិក្ខាសាលាក៍បានលើកឡើងផងដែរ នូវលទ្ធផលនៃការងារ ការចូលរួមរៀបចំផែនការប្រើប្រាស់ដីធ្លី (Participation Land Use Planning “PLUP”) ក្នុងនោះ បានបញ្ជាក់ពីភាពវិជ្ជមាន និង ភាពអវិជ្ជមាន មួយចំនួនដូចខាងក្រោម ៖ .
ក. ភាពវិជ្ជមាន នៃការងារចូលរួមរៀបចំផែនការប្រើ ប្រាស់ដីធ្លី PLUP
ក្រោយពីបានអនុវត្តគម្រោង ការចូលរួមរៀបចំផែនការ ប្រើប្រាស់ដីធ្លីនៅខេត្តឧត្តរមានជ័យរួចមក យើងទទួលបាន លទ្ធផល មានដូចជា ៖
- រកឃើញនូវដីរដ្ឋ ដីសមូហភាព និងដីឯកជនបានច្បាស់លាស់ និងពិតប្រាកដ .
- បានបង្កើតឱ្យមាននូវលក្ខន្តិកៈភូមិ ដែលជាច្បាប់ឬវិធាន សម្រាប់អនុវត្ត និងទប់ស្កាត់ ឬដោះស្រាយរាល់បញ្ហាប្រឈម ទាំងឡាយដែលបានកើតមានឡើងនៅមូលដ្ឋានផ្ទាល់ក្នុងពេល អនុវត្ត និងក្រោយពេលបញ្ចប់នូវជំហាន ភឡូភ។
- បានកណត់ផែនការសម្រាប់ពេលអនាគតបានច្បាស់លាស់
- អាចបង្កើតបាននូវគណៈកម្មការគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិ ភូមិរបស់សហគមន៍មូលដ្ឋាន
- យើងអាចកំណត់បាននូវព្រំប្រទល់រដ្ឋបាលភូមិ ឃុំ
ខ. ភាពអវិជ្ជមាននៃការងារចូលរួមរៀបចំផែនការប្រើប្រាស់ ដីធ្លី PLUP ។
តាមបាយាការណ៍របស់អង្គសន្និបាត បានបញ្ជាក់ផង ដែរ អំពីភាពអវិជ្ជមានរបស់គម្រោងការចូលរួមរៀបចំ ផែនការប្រើ ប្រាស់ដីធ្លី PLUP ក្នុងពេលអនុវត្តន៍ដែលត្រូវទទួលស្គាល់និងត្រូវ ជួយធ្វើការដោះស្រាយកែលម្អឱ្យបានទាន់ ពេលវេលាលើបញ្ហា មាន ដូចជា ៖ .
- បទពិសោធរបស់ក្រុមសម្របសម្រួលPLUP ខេត្ត-ស្រុក នៅមានកំរិតនៅឡើយ .
- ដំណើរការអនុវត្ត PLUP មានការយឺតយ៉ាវ អាស្រ័យការចូលរួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋចំពេលរដូវបង្កបង្កើនផល .
- មានកម្មវិធីរបស់ស្ថាប័ន និងអង្គការផ្សេងៗច្រើននៅក្នុងភូមិ ធ្វើឱ្យអ្នកភូមិចូលរួមសម្រេចការងារនេះ មិនបានតាមចំនួនកំណត់ និងពិបាកជ្រើសពេលវេលាប្រជុំជាមួយអ្នកភូមិ .
- មិនទាន់មានកិច្ចសហការគ្នាល្អរវាងស្ថាប័នជំនាញពាក់ព័ន្ធ ដែលមានមន្ត្រីចូលរួមក្នុងក្រុមសម្របសម្រួល .
- ពុំមានគោលការណ៍ណែនាំច្បាស់លាស់ ដើម្បីឱ្យមានការ ទទួលស្គាល់និងចូលរួមពីអ្នកពាក់ព័ន្ធ .
- ប្រាក់ឧបត្ថម្ភសម្រាប់ការចំណាយ មិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ តាមតម្រូវការសព្វថ្ងៃ .
- សំភារៈការិយាល័យសម្រាប់ប្រើប្រាស់លើការងារនេះ នៅ មន្ទីរមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់នៅឡើយ។ .
តាមការអង្កេត និងសរុបលទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវលើ លិខិតគតិយុត្តផ្សេងៗ ដែលបានដាក់ចេញដោយរាជ រដ្ឋាភិបាល និងតាមរយៈកាធ្វើសិក្ខាសាលានៅថ្នាក់តំបន់ និងថ្នាក់ជាតិ និងជា ពិសេស ការធ្វើសិក្ខាសាលានាពេលថ្មីៗនេះ របស់ខេត្តឧត្តរមាន ជ័យ បានបង្ហាញឱ្យឃើញកាន់តែច្បាស់ថា ការងារចូលរួមរៀបចំ ផែនការប្រើប្រាស់ដីធ្លីនេះ ពិតជាការងារសំខាន់សម្រាប់រាជ រដ្ឋាភិបាលបច្ចុប្បន្នពិតប្រាកដមែន។ ប៉ុន្តែ ភាពជាក់ស្តែងនា ពេលបច្ចុប្បន្នឃើញថា ការងារនេះហាក់ដូចជា ការងារមួយ នៅ តែជាការងារអនុវត្តក្នុងទិសដៅ សាកល្បង និងជាការងារ ស្ថិតនៅបង្កប់ក្នុងការងារដទៃផ្សេងទៀត ដែលមានទនាក់ទំនង នឹង ដីធ្លីតែប៉ុណ្ណោះ ព្រោះថា ៖ .
-ទិន្នន័យដែលការងារនេះទទួលបាន រដ្ឋអំណាចភូមិ ឃុំហាក់ បីដូចជា មិនទាន់យល់ដឹង មិនចាប់អារម្មណ៍ខ្ពស់ ដោយមិនបាន យកចិត្តទុកដាក់ ប្រមូលយកនូវទិន្នន័យទាំងនោះ ទៅដាក់ បញ្ចូលក្នុងផែនការប្រចាំឆ្នាំ ក្នុងការងារធ្វើផែនការរយៈពេលខ្លី មធ្យម និងវែង ក្នុងពេលដែលត្រូវធ្វើសមាហរណកម្មផែនការ នោះនៅឡើយ។ .
- រាល់ដីធ្លីដែលបានរៀបចំ កំណត់ការប្រើប្រាស់បានត្រឹមត្រូវ រួចហើយ បែរជាពុំមានលទ្ធភាពធ្វើចំណាត់ថ្នាក់ និងចុះបញ្ជីឱ្យ បានទាន់ពេលវេលាក្នុងពេលជាមួយគ្នានឹងការអនុវត្តន៍PLUP ដោយមូលហេតុគ្មានការណែនាំ គ្មានធនធានមនុស្ស និងគ្មាន ថវិកាសម្រាប់ដំណើការការងារនេះ ឱ្យបានសម្រេច ដែល អាច នាំឱ្យមានការរំលោភ ឬលូចចូលកាន់កាប់ដីដែលបានរក្សាទុក ជាដីរបស់រដ្ឋ ពីជនឱកាសនិយម ឬជនខិលខូច ឆ្លៀតឱកាស ពេល ដែលបានដឹងថា ទីតាំងដីទាំងនោះពុំបានធ្វើប័ណ្ណ ឬ ពុំទាន់ចុះបញ្ជី សុរិយោដីនៅឡើយ។ .
- ការចំណាយថវិកាសម្រាប់អនុវត្ត PLUP ចាប់ពីជំហានតំបូង ដល់ជំហានបញ្ចប់អស់ប្រមាណពី ៨,០០០ ទៅ១០,០០០ដុល្លារ ក្នុងមួយភូមិៗ។ ប៉ុន្តែ លទ្ធផលហាក់ដូចជា មិនទាន់បានផ្តល់ឱ្យ សហគមន៍មូលដ្ឋានតាមផ្លូវច្បាប់ ដើម្បីធ្វើការគ្រប់គ្រង និង ប្រើប្រាស់នូវដីធ្លីទាំងនោះឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព ឬ អស់សក្តានុពល ដូចមានចែងនៅក្នុងលក្ខន្តិកៈភូមិនោះឡើយ។ .
ការមើលឃើញនូវបញ្ហាមួយចំនួនខាងលើ និងដើម្បី ឱ្យកិច្ចការ PLUP អនុវត្តទៅបាន ហើយទទួលបានលទ្ធផលតាម ការ ចាប់អារម្មណ៍របស់សិក្ខាសាលា និងជាគោលដៅសំខាន់ របស់រាជរដ្ឋាភិបាល ក្នុងការគ្រប់គ្រង និងប្រើប្រាស់ដីធ្លីតាមបែប វិសហមជ្ឈការ និងវិមជ្ឈការឃុំ-សង្កាត់ឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព និងធ្វើឱ្យស្របតាមគោលការណ៍កំណែទម្រង់ដីធ្លី របស់រាជរដ្ឋា ភិបាលកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ននេះផងដែរនោះ គួរតែ ៖
- រាជរដ្ឋាភិបាល ឬក្រសួងរៀបចំដែនដីនគរូបនីយកម្ម និង សំណង់ ពិនិត្យ និងរៀបចំឱ្យបានច្បាស់លាស់នូវច្បាប់ ឬលិខិត បទដ្ឋាននានា ដែលជំរុញឱ្យការងារ PLUP ទៅជាការងារ សំខាន់ ចាំបាច់ និងការងារជំនាញមួយដោយឡែករបស់ក្រសួងរៀបចំ ដែនដី ដែលមានការទទួលខុសត្រូវរបស់ក្រសួង ទាំងឯកសារ ច្បាប់ បច្ចេកទេស និងយន្តការសម្រាប់ អនុវត្តឱ្យបានពិតប្រាកដ មិនគួរឱ្យនៅជាកម្មវិធីសាកល្បងដូចបច្ចុប្បន្ននេះឡើយ។ .
- ម៉្យាងវិញទៀត ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និង សំណង់ គួររៀបចំការិយាល័យPLUP នៅក្នុងក្រសួងឱ្យទៅជា លេខាធិការដ្ឋានមួយដែលមានធនធានមនុស្ស និងមធ្យោបាយ សំភារៈបច្ចេកទេសទំនើបសមស្រប និងឱ្យការងារ នេះអនុវត្តបន្ត ជាប់ទៅនឹងការធ្វើចំណាត់ថ្នាក់ដី និងចុះបញ្ជីដីធ្លីក្នុងពេលជា មួយគ្នាតែម្តង។ .
- តាមច្បាប់ ស្តីពីការគ្រប់គ្រង រដ្ឋបាលឃុំ-សង្កាត់ គឺមេឃុំ-ចៅសង្កាត់ និងក្រុមប្រឹក្សឃុំសុទ្ធសឹងចេញមកពីការបោះឆ្នោត គាំទ្រនូវសំលេងភាគច្រើនរបស់ប្រជាជនក្នុងមូលដ្ឋានពួកគាត់ និងក្នុងមាត្រានៃច្បាប់នេះ ក៍កំណត់ឱ្យមេឃុំ ជានីតិបុក្គលរបស់ រដ្ឋាភិបាល ពេញលក្ខណៈច្បាប់ក្នុងការងាររដ្ឋបាលមួយចំនួនដូចជា ការធ្វើសារាចរ សេចក្តីណែនាំផ្សេងៗ៘ និងជាមន្ត្រីអត្រា-នុកូលដ្ឋានទៀតផង។ ដូច្នេះ ការរៀបចំលក្ខន្តិកៈភូមិ គួរក្រសួង មហាផ្ទៃផ្តល់សិទ្ធិការចុះហត្ថលេខាត្រឹម ថ្នាក់ ឃុំ ដែលជា នីតិបុក្គលរបស់រដ្ឋាភិបាលពេញច្បាប់ ដែលកើតចេញពីការបោះ ឆ្នោតនោះ ទៅតាមគោលការណ៍ វិមជ្ឈការឃុំ និងវិសហមជ្ឈការ ដើម្បីកាត់បន្ថយនូវសង្វាក់ច្រើនដែលប្រើប្រាស់រយៈពេលយូរ។ ប៉ុន្តែត្រូវឱ្យមានការពង្រឹងដល់រដ្ឋអំណាច ឃុំ អំពីច្បាប់គ្រប់គ្រង រដ្ឋបាលឃុំសង្កាត់ផងដែរ។/ .
ឯកសារពិគ្រោះ
១. សន្ទរកថា ឯកឧត្តមអភិបាលខេត្ត ស្តីពីការផ្សព្វផ្សាយ និងបុកសរុបលទ្ធផល អនុវត្ត គម្រោងការចូលរួមរៀបចំផែនការប្រើប្រាស់ដីធ្លី ឆ្នាំ ២០០៧ .
២. មន្ទីររៀបចំដែនដី នគររូបនីយកម្ម សំណង់ និងសុរិយោដីខេត្តឧត្តរមានជ័យ របាយការណ៍លេខ ២៦៥ ដនសស.បជ ចុះថ្ងៃទី ០៥ ខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០០៧ ស្តីពី “សកម្មភាព និងលទ្ធផលនៃការអនុវត្តន៍គម្រោង ការចូលរួមរៀបចំផែនការប្រើប្រាស់ដីធ្លី(PLUP) .